Αναδρομική Έκθεση του Θανάση Στεφόπουλου στα Ερμουπόλεια

Αναδρομική Έκθεση του Θανάση Στεφόπουλου στα Ερμουπόλεια

27 Ιουνίου-28 Ιουλίου 2009.
Εγκαίνια:  Σάββατο 27 Ιουνίου στις 8μ.μ

ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΚΥΚΛΑΔΩΝ, EΡΜΟΥΠΟΛΗ-ΣΥΡΟΣ

Ο Θανάσης Στεφόπουλος(1928), σπουδάζει στην ΑΣΚΤ ζωγραφική με δασκάλους τους Δ. Μπισκίνη, Π.Μαθιόπουλο, Γ.Μόραλη και Ο.Αργυρό. Χαρακτική με το Γ.Κεφαλληνό. Συνεχίζει τις σπουδές του στο Παρίσι όπου τελικά παρέμεινε και εργάστηκε από το 1956 μέχρι το 1964. Υπήρξε μέρος της μεγάλης παρέας των μοντερνιστών (Τσόκλης.Καράς,Κανιάρης,Γαίτης) που στις αρχές τις δεκαετίας του πενήντα πηγαίνουν στο Παρίσι και ανανεώνουν την ελληνική τέχνη. Ο Θανάσης Στεφόπουλος συνδυάζει στη ζωγραφική του τόσο στοιχεία της ελληνικής παράδοσης που διδάχθηκε όσο και τον ευρωπαϊκό μοντερνισμό της εποχής αυτής
Εκπλήσσει η αίσθηση της συνέχειας μέσα στο έργο του. Σαν να φαίνεται ότι υπάρχει ένα πρόγραμμα που ακολουθείται. Μια εσωτερική τελεολογία. Στα τοπία της δεκαετίας του πενήντα θα προσέξουμε τις λεπτές τονικές μεταβάσεις που τα χαρακτηρίζουν. Στις νεκρές φύσεις  οι ελάχιστες διαβαθμίσεις δημιουργούν τις αρμονίες μέσα στην επικράτηση του γκριζοπράσινου ή του γκριζόμαυρου αντίστοιχα. Αλλά το ίδιο μπορούμε να υποστηρίξουμε και για τις αφαιρετικές συνθέσεις της δεκαετίας του 1960. Μας αναγκάζουν να επιμείνουμε στα περάσματα των τόνων και των αρμονιών. Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του εξήντα ο Στεφόπουλος αντιλαμβάνεται τη ζωγραφική σαν τον φορέα μιας πνευματικότητας και σαν την εκδήλωση μιας ιδέας σε συμφωνία με την πρωτοπορία της εποχής
Οι χρωματικές διαβαθμίσεις στο έργο του κινούνται στους πόλους από τη μια πλευρά των γαιωδών χρωμάτων και από την άλλη των γκριζομπλέ. Μέσα όμως στις περιορισμένες διαβαθμίσεις αναδύεται ο τεράστιος πλούτος των αρμονιών. Αλλά ο καλλιτέχνης δεν σταματά εδώ. Μας ενδιαφέρει το γεγονός ότι στο κέντρο βάρους του πίνακα το χρώμα αποκτά βαρύτητα και όγκο γίνεται συμπαγές. Οι βράχοι του αποκτούν μια μεγάλη γλυπτικότητα. Γίνονται ένα συμπαγές σώμα. Με αυτόν τον τρόπο οι λιτές, σχεδόν μονόχρωμες επιφάνειες του αποκτούν σώμα και πραγματικότητα. Το έργο του, ταυτόχρονα, σε οδηγεί σε μια εσωτερική ενατένιση αλλά και στη σαρκικότητα της ύλης.
Ο ιαπωνισμός απασχόλησε—σε όλη τη διάρκεια της πορείας του-τον καλλιτέχνη.  Δεν αποτελεί, πάντως, το έργο του μια νέα εκδοχή του εξωτισμού των αρχών του 20ου αιώνα. Από τα χαρακτικά του έργα θα διαπιστώσει κανείς  μια κομψότητα στη γραμμή καθώς και μια σχεδιαστική αποτύπωση της φόρμας που παραπέμπει στην ιαπωνική τέχνη. Αλλά και οι γκρίζες επιφάνειες της δεκαετίας του εξήντα οδηγούν περισσότερο στην ιαπωνική τεχνική του τινάγματος του πινέλου παρά στον αφηρημένο εξπρεσιονισμό της δεκαετίας του πενήντα. Οι ουράνιες θάλασσες και οι συνθέσεις με τα φυτά της τελευταίας περιόδου παραπέμπουν, για άλλη μια φορά, στην ιαπωνική τέχνη.
Μέσα σε αυτήν τη ζωγραφική ενυπάρχουν δυο στοιχεία: η περατότητα και το απεριόριστο, το άπειρο. Ο Στεφόπουλος σε αντίθεση με τους αφαιρετικούς ζωγράφους δίνει στο χρώμα και τον τόνο έναν τόπο. Καθετί θα αναζητηθεί κάπου. Οι φόρμες του έχουν όνομα. Δεν χάνονται σε κάποιο απροσδιόριστο χώρο. Όμως πίσω από τα στιβαρά βουνά του υπάρχουν άλλα και πίσω από αυτά άλλα. Οριοθετεί τον χώρο και παράλληλα τον ανοίγει. Αυτή η ζωγραφική προσδιορίζει την ίδια την ανθρώπινη κατάσταση: ο καλλιτέχνης τονίζει ότι εάν απομακρυνθούμε από την εικόνα της φυσικότητας, τότε το άπειρο γίνεται προσιτό και η ίδια η παγκόσμια σκέψη προβάλλεται. Τι θα μπορούσε να μας πει αυτή η ζωγραφική; ότι ίδια η εμπειρία είναι πάντα εν τω γίγνεσθαι, μια συνεχής πορεία και διαδικασία η οποία  μπορεί να επαληθευτεί ή να διαψευσθεί, ότι στην εμπειρία δε μπορεί να υπάρξει καμιά τελική αποδεικτικότητα και βεβαιότητα. Η μόνη βεβαιότητα  είναι το άπειρο. Η ζωγραφική, η ίδια η τέχνη στοχεύει σε αυτό.
Παναγιώτης Σ. Παπαδόπουλος

 

ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΣΗ ΣΤΕΦΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΑ ΕΡΜΟΥΠΟΛΕΙΑ